Vijftien delen over de geschiedenis van Marokko, en twee over al-Andalus. Hier wordt niets verteld: hier staat wat er werkelijk van bekend is, met bij elke bewering de bron erbij — wie het schreef, waarin, wanneer en op welke bladzijde. Waar geleerden het oneens zijn staat dat erbij, en waar iets onzeker is staat dat er ook.
Bij elke bewering de bron, zonder uitzondering
Wat betwist is, staat erbij als betwist
Van de vroegste bewoners tot Tamazight in de grondwet
In de maak
Hiervan is nog geen deel te koop en geen hoofdstuk gepubliceerd. Een hoofdstuk gaat pas open als de bronnen eronder één voor één zijn ingezien — gelezen, niet gevonden. Wat hieronder staat is de voorgenomen indeling, en ook die kan na onderzoek nog schuiven.
De delen
Deel 1
Het land en zijn vroegste bewoners
tot ± 1000 v.Chr.
Landschap, klimaat en archeologie: wat de bodem zegt over wie hier woonde voordat er geschreven werd. Begint bij het landschap zelf, omdat de Atlas, de Rif, de Souss en de Sahara de rest van de reeks verklaren.
Deel 2
Mauretanië, Carthago en Rome
± 1000 v.Chr. – 5e eeuw
Fenicische en Punische contacten langs de kust, het koninkrijk Mauretanië, de Romeinse provincie Mauretania Tingitana en de steden die daarbij horen. Loopt door tot de stad ophoudt Romeins te zijn, niet tot een politieke datum: dat is wat de opgravingen laten zien.
Deel 3
De eerste islamitische eeuwen en het ontstaan van Fes
7e – 10e eeuw
De komst van de islam, de vroege dynastieën, en Fes van nederzetting tot stad. Hier hoort ook wat er mét de oudere bevolking gebeurde: dit is geen leeg land dat opnieuw begint.
Deel 4
De Almoraviden, de Sahara en Marrakech
11e – 12e eeuw
Een beweging die uit het zuiden komt, de trans-Saharahandel die haar draagt, en de stad die eruit voortkomt. De handelsroutes zijn hier geen achtergrond maar de hoofdzaak.
Deel 5
De Almohaden in de Maghreb en al-Andalus
12e – 13e eeuw
Een rijk dat beide kanten van de Straat besloeg. Verwijst vooruit naar de al-Andalus-reeks in plaats van die over te doen.
Deel 6
De Mariniden: Fes, onderwijs en de stad
13e – 15e eeuw
Madrasa’s, architectuur en stedelijke groei. Het deel waarin kennis en onderwijs het verhaal dragen in plaats van veldslagen.
Deel 7
Een eeuw van breuken: kusten, havens en nieuwe machten
15e – 16e eeuw
De late middeleeuwen en vroege moderne tijd: Portugese en Spaanse vestigingen aan de kust, regionale machten binnenland, en de vraag wie de havens beheerst. In de opdracht heet dit deel "politieke en regionale veranderingen"; dat is een lege titel voor een eeuw waarin juist de kust alles bepaalt.
Deel 8
De Saadiërs: Marrakech, suiker en goud
16e – begin 17e eeuw
Handel, bouwwerken en de veldslagen die de bronnen werkelijk dragen. Wat over de slag bij Ksar el-Kebir en over de tocht naar Songhai gezegd wordt, hoort hier met bronnen en met de twijfel erbij.
Deel 9
De Alaouieten, Meknes en de vorming van een staat
17e – 18e eeuw
Staatsvorming, diplomatie met Europa en de Atlantische wereld, en de bouw van Meknes.
Deel 10
De negentiende eeuw: handel, hervorming en druk van buiten
1800 – 1912
Steden, handelsverdragen, hervormingspogingen en de groeiende Europese aanwezigheid die uitloopt op het protectoraat.
Deel 11
Protectoraat, verzet en onafhankelijkheid
1912 – 1956
Het Franse en het Spaanse protectoraat, de Rif, regionale geschiedenissen die niet in één nationaal verhaal passen, en de weg naar 1956.
Deel 12
Sinds 1956: samenleving, steden en diaspora
1956 – nu
Politiek, stedelijke groei, migratie en de gemeenschappen buiten Marokko. Het deel dat het dichtst bij de lezer staat en daarom de meeste terughoudendheid vraagt: geen partij kiezen, wel laten zien waarover gestreden wordt.
Deel 13
Steden en plaatsen door de eeuwen heen
Thematisch. Per stad de hele tijdlijn achter elkaar, voor de lezer die vanuit een plaats binnenkomt in plaats van vanuit een eeuw.
Deel 14
Regio’s, landschappen en routes
Thematisch. Rif, Atlas, Souss, Atlantische kust, oases, Sahara en de routes ertussen. Hier staan de geschiedenissen die wegvallen zodra je per dynastie indeelt.
Deel 15
Mensen, talen, kennis en dagelijks leven
Thematisch. Gemeenschappen, talen, religie, ambacht, landbouw, architectuur, wetenschap en het gewone leven — het deel waarin de encyclopedie over mensen gaat in plaats van over heersers.
Al-Andalus
Deel 1
Al-Andalus: wat het was en hoe het werd
Begint met de vraag wat "al-Andalus" in de bronnen betekent, hoe dat per periode en per auteur verschilt, en waarom het niet hetzelfde is als het huidige Andalusië. Daarna de Iberische geschiedenis zelf.
Deel 2
Over de Straat: steden, kennis en gemeenschappen
Steden, geleerden, bouwkunst en de gemeenschappen die er woonden, en de verbindingen met Noord-Afrika zonder al-Andalus tot voorgeschiedenis van Marokko te maken. De afbakening tussen deel 1 en 2 staat nog niet vast: die hoort uit het onderzoek te komen, niet uit een ronde verdeling.
Eén bericht zodra er een nieuw deel is. Geen advertenties, en uitschrijven kan met één klik.
